අභිභායතන

සුමඞ්ගල පාලි ශබ්දකෝෂය

න. අෂ්ටවිධ වූ අභිභායතන, ආයතන සඞ්ඛ්‍යාත කසිණාරම්මණයන් අබිබවා සමවදිනු ලබන ධ්‍යාන. (ඤාණුත්තරික යොගාවරච තෙමේ “මේ අරමුණෙහි සම වැදියයුතු කුමක් නම් ඇද්ද? සිත එකඟකර ගැනීමේ බරක් මට නොමැත” යනු සිතා ඒ අරමුණු නොගෙන ධ්‍යානයන්ට සමවදියි. නිමිත්තොත්පාදය සමගම අර්‍පණාව උපදවයි. එසේ උපදවනු ලැබූ ධ්‍යානයෝ අභිභායතනයෝ යයි කියනු ලැබෙත්.) ප්‍රතිභාග නිමිත්තොත්පත්තීන් මතු දෙවන තුන්වන ජවන වීථියෙහි හෝ සතරවන පස්වන වීථියෙහි හෝ උපදවන ලද ධ්‍යාන අට. (මහානිද්දෙසට්ඨකථා 7. සූත්‍රයේ අටුවාව හා අත්ථසාළිනී අභිභායතනකථාවද විසුද්ධිමග්ග සෙසකසිණනිද්දෙසයද බලනු) (පි. 92)

Digital Pāḷi Dictionary

• abhibhāyatana nt dimension of mastery; field of mastery; base for transcending; master of the domain [abhibhū + āyatana]