සුමඞ්ගල පාලි ශබ්දකෝෂය – 15

අචත්ත

ති. (න = අ+චත්ත) නොහරිණලද, පරිත්‍යාග නොකළ. (පි. 30)

ති. නොහැසිරෙණ, සංවරණය නොකරන. න. නොහැසිරීම. (පි. 30)

ක්‍රි. (අ+චර √ භු. ගතියං, යාමෙහි,+ඊ) හැසුරුණේය. “අචරි වතායං විතුදං වනානි.” (පි. 30)

න. (න = අ+චරිම) පසුනොවන. ‘චරිම’ බලනු. (පි. 30)

පු. පර්‍වතය. ති. නිශ්චල. (පි. 30)

පු. එක පාදයක ලැබු 16 බැගින් ඇතිවෘත්තය, එනම් වෘත්තය. (පි. 30)

පු. අපාදාන භේදයක්, රුක්ඛස්මා ඵලං පතති -- මෙහි රුක්ඛස්මා යනු අචලාපාදානයයි. (පි. 30)

ති. (න = අ+චරිත) නොසෙල්වුනු, වඤ්චල නොවන. (පි. 30)

√ භු. අගතිනැසීමෙහි, අච්චති.
√ චු. පිදීමෙහි, අච්චෙති = අච්චයති.
√ භු. (පූජායං - පිදීමෙහි) අච්චති.
පු. පූජාව, යාගය (පි. 27)

ක්‍රි. (අති+අ+ගමු √ භු. ගතියං, යාමෙහි +ආ) ඉක්ම ගියේය. ඉවත්ව ගියේය. “අච්චයො මං භන්තෙ අච්චගමා” (පි. 28)

ක්‍රි. (අති+ආ+ගමු √ භු. ගතියං, යාමෙහි, ‘ගමු’හට ‘ගා’ ආදේශයි.) ඉක්ම ගියේය, පසුකර ගියේය. ‘උපච්චගා’ බලනු. (පි. 28)

පු. (අති+අඞ්කුස) අඞ්කුසය ඉක්මවූ ඇතා, අඞ්කුසයට සමීප නොවන්නා, හික්මුනු ඇතා. (පි. 28)

පු. එනම් ඡන්දස, “අච්චට්ඨියං ද්විසත්තාධික එකතිංස සහස්සානි ච ලක්ඛමෙකං’’ යනාදීන් දක්වන සතළොස් අකුරකින් යුත් ඡන්දස. (පි. 28)

ඉ. ඉක්මන්ගමන් ඇත්තී, වේගවත් ගමන් ඇත්තී. (පි. 28)

න. (අති+අත්ථ) අත්‍යර්‍ථය, අතිශය, ඉතා, බොහෝ. (පි. 28)

ක්‍රි. (අච්ච. √ භු. පූජායං, පිදීමෙහි +ති) පුදයි. වර්ණනා කෙරෙයි. (පි. 28)

න. (අච්ච. √ භු. පූජායං, පිදීමෙහි +යු = අන) අර්චනය, පූජාව, යාගය. (පි. 28)

ති. එකාන්ත, නිශ්චිත, අවසාන, සම්පූර්‍ණ, බොහෝ, නිරන්තර. (පි. 28)

ති. (අති+අන්ත+කොධන) නොසන්සිඳෙන ක්‍රෝධ ඇති, නිතර කිපෙන. (පි. 28)

ඉ. ප්‍රහීණනොවූ තෘෂ්ණාව, නොසන්සිඳුනු තෘෂ්ණාව. (පි. 28)

පු. එකාන්තදුශ්ශීලයා. (පි. 28)

න. එකාන්ත දුශ්ශීලබව. (පි. 28)

ඉ. අවසානනිෂ්ඨාව, සම්පූර්‍ණයෙන් කෙළවර වීම, නිවන. (පි. 28)

පු. අවසානය වූ නිර්‍වාණය. (පි. 28)