සුමඞ්ගල පාලි ශබ්දකෝෂය – 276

උපනිබන්ධන

න. බැඳීම, “කම්මට්ඨාන සංඛාතො චිත්තස්ස උපනිබන්ධනට්ඨානතො.” (පි. 190)

ති. උපන්, ති. හට ගන්නා ලද (පි. 190)

ක්‍රි. (උප+නි+වතු √ භු. වත්තනෙ, පැවැත්මෙහි ව. = ච්ච = බ්බ+ති) උපදී. (පි. 190)

න. උපදවන, හටගන්නා. (පි. 190)

ක්‍රි. (උප+නි+වත්ත √ භු. වත්තනෙ, පැවතීමෙහි +ති) පෙරලාඑයි, ආපසු එයි. (පි. 190)

ති. ප්‍රත්‍යය වීම, “එතදත්ථා උපනිසා.”
පු. හේතු, රහස්. (පි. 183)

පු. උපනිශ්‍රය, හේතුව, බලවත් හේතුව, “උපනිස්සයොති බලව කාරණං, උපනිස්සයං ඔලොකෙත්වා.” (පි. 183)

න. සීල ආදී ගුණයන්ට ගොදුරු වූ, සද්ධා, සීල, සුත, චාග, පඤ්ඤා යන පස්වැදෑරුම් ධර්‍මයන්ගෙන් යුක්ත වීම. තුන් වැදෑරුම් ගෝචරයන්ගෙන් එකක්. (පි. 183)

ක්‍රි. (උප+නි+සි √ භු. සයෙ, සයනයෙහි +ති) ක්‍රි. ආශ්‍රයකෙරෙයි. (පි. 190)

පු.ක්‍රි. ඇසුරු කොට, නිසා “අඤ්ඤතරං ගාමං උපනිස්සාය විහරති.” (පි. 183)

ආශ්‍රය කළ, සේවනය කළ. (පි. 190)

පු. ආශ්‍රය කළ තැනැත්තා, පිරිසට අයත්තා ගෝලයා. (පි. 190)

ඉ. ළඟ සිටින අය සමග කරන ධර්‍ම කථාව, ළඟ හිඳ කරන කථාව, (පි. 183)

ක්‍රි. (උප+නි+සද √ භු. විසරණ ගත්‍යවසාදනෙ, විසිරීම හා ගමන් වැළකීමෙහි +ති) ළඟ හිඳියි. (පි. 190)

ක්‍රි. (උප+නි+සි √ භු. සෙවනෙ, සෙවනයෙහි +ති) සේවනය කරයි. (පි. 190)

ති. සේවනය, ආශ්‍රය. (පි. 190)

ති. සේවනය කළ, ආශ්‍රය කළ. (පි. 190)

ති. සමාන, තරමක්දුරට සමාන. (පි. 190)

ති. (උප+නී+ත) පිරිනැමූ, නතුකළ, වෙත පමුණුවන ලද. (පි. 183)

පු.ක්‍රි. (උප+නී+ත්වා) පමුණුවා, කැඳවා, උපනයන කර්‍මය කොට.
ති. එළවිය යුතු, පැමිණවිය යුතු. ගෙනායුතු. (පි. 183)

ක්‍රි. (උප+නි √ භු. පාපණෙ, පැමිණවීමෙහි +ය+ති) පමුණුවනු ලබයි. ගෙනයනුලබයි, “උපනීයති ජීවිත මප්පමායු ජරූපනීතස්ස නසන්ති තාණා.” (පි. 190)

ති. ගෙනයනු ලබන, පමුණුවනු ලබන. (පි. 191)

න. මදක් කළු නිල්පාට. (පි. 190)

පු.ක්‍රි. ගෙනගොස්. පමුණුවා, එළවා. (පි. 191)