සංක්ෂිප්ත සිංහල ශබ්දකෝෂය – 629

චතුර්විධබුද්ධ

නා.ප්‍ර. සර්වඥ බුද්ධ, පච්චේක බුද්ධ, චතුස්සත්‍ය බුද්ධ හා බහුශ්‍රැත යන සතරාකාර බුදුවරයන් වහන්සේලා.

නා.ප්‍ර. අපාය භූමිය, කාමසුගති° රූපාවචර° අරූපාවචර° යන සතරාකාර භූමි.

නා. සෘග්, යජුස්, සාම, අථර්වන් යන වේද සතර.

[චතුර් + ආනන]
නා.ප්‍ර. මුහුණු හතරක් ඇත්තා; මහා බ්‍රහ්මයා.

නා.ප්‍ර. කෙලෙසුන්ගෙන් සිත ආරක්ෂා වීමට උපකාර වන කර්මස්ථාන හතර; බුද්ධානුස්සති; මෙත්තානුස්සති; අසුභානුස්සති; මරණානුස්සති යන කර්මස්ථාන.

නා.ප්‍ර. බුද්ධාදි ආර්ය පුල්ගලයන් ගිය මඟ; සෝවාන්, සකදාගාමී, අනාගාමී, අරහත් යන මාර්ග සතර.

නා. නිවන් දැකීම පිණිස ආර්ය පුද්ගලයන් විසින් අවබෝධ කොට ගත යුතු උතුම් සත්‍ය සතර; දුක්ඛ, සමුදය, නිරෝධ, මාර්ග යන සත්‍ය සතර.

[චතුර් + ආශ්‍රම]
නා.ප්‍ර. පැරණි භාරතීය බ්‍රාහ්මණයන් ගත කළ බ්‍රහ්මචාරී, ගෘහස්ථ, වානප්‍රස්ථ, සන්න්‍යාසි යන ජීවන අවස්ථා හතර.

නා. දිගුකලක් තිස්සේ නොනැවතී ගලා බස්නා කාමාසව, භවාසව, දිට්ඨාසව, අවිජ්ජාසව යන කෙලෙස් හතර.

[චතුර් + ඊර්යාපථ]
නා.ප්‍ර. යාම්ඊම්, ඉදීම්, හිටීම්, සැතපීම් යන ඉරියවු සතර.

නා. රාජ්‍ය පාලනයේ දී අනුගමනය කළ යුතු වන සාම, දාන, භේද, දණ්ඩ යන උපාය සතර.

[චතුර් + ඕඝය]
නා. ඕඝ හෙවත් ප්‍රවාහ වැනි ගලා යන කාම, භව, දිට්ඨි, අවිජ්ජා යන කෙලෙස් සතර.

වි. විසිහතර වන; සූවිසි.

නා. සතර ආකාර වූ විශාරද භාවය පිළිබඳ නුවණ; අර්ථ, ධර්ම, නිරුක්ති, ප්‍රතිභාන යන සතර තැන්හි විසාරද බව මෙනෙහි කිරීම හේතු කොට ගෙන උපන් සොම්නස් සහගත නුවණ.

1. නා. හතරකින් යුක්ත කණ්ඩායම: හතරේ ගොඩ; හතරක කට්ටලය.
2. නා. නහනගෙය.

(පාරිභා.) නා. කරමල් හතරක් ඇති සතා; සතර පටක් ඇති කරමල් සහිත සත්ත්වයා. (=tetrabranchiate).

වා. කෙළවර සතරක් ඇති.

වි. සතරැස්; මුලු හතරක් ඇති.
(පාරිභා.) නා.ප්‍ර. කෝණ හතරකින් සහ පාද සතරකින් යුත් තල රූපය.

නා. සතරේ ගොඩ; හතරේ එකතුව.

නා. මාර්ග සතරක් එක් වන තැන; සතරමංහන්දිය.

1. වි. පා සතරක් ඇති; සිවුපා.
2. වි. කවි පද (පේලි) හතරක් ඇති; ගාථා හතර පදයකින් යුත්.
නා. පා හතරක් ඇති සතා; සිවුපාවා.

නා.ප්‍ර. පා හතරක් ඇත්තා; සිවුපාවා.

නා. සිවුපසය; චීවර, පිණ්ඩපාත, සේනාසන, ගිලාන පච්චය යන සතර පසය.

වි. හැට හතර; සිවුසැට.